سنگ کلیه و مجاری ادراری
سنگ کلیه و مجاری ادراری یکی از مشکلات شایع دستگاه ادراری است که می‌تواند از یک درد خفیف تا دردهای شدید و ناگهانی در پهلو و شکم ایجاد کند. بعضی از سنگ ها کوچک هستند و بدون مداخله خاصی دفع می‌شوند، اما برخی دیگر ممکن است مسیر عبور ادرار را مسدود کنند و به درمان دارویی، سنگ شکنی یا جراحی نیاز داشته باشند.
اگر به دنبال اطلاعاتی درباره علائم سنگ کلیه، روش‌های درمان، سنگ شکن کلیه دربیمارستان های تهران یا هزینه درمان سنگ های ادراری هستید، آشنایی با گزینه های درمانی به شما کمک می‌کند تصمیم آگاهانه تری بگیرید. انتخاب روش درمان به اندازه و محل سنگ، وضعیت کلیه ها، وجود عفونت و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
بیمارستان خیریه سوم شعبان تهران نیز خدمات سنگ شکن را در درمانگاه اختصاصی خود ارائه می‌کند. در این مقاله، علاوه بر بررسی علمی سنگ کلیه و مجاری ادراری، با روش سنگ شکنی برون‌اندامی، مراقبت‌های قبل و بعد از درمان و نحوه پیگیری خدمات این بیمارستان آشنا می‌شوید.
سنگ کلیه و مجاری ادراری چیست؟
سنگ کلیه توده ای سخت از مواد معدنی و املاح است که در اثر افزایش غلظت برخی مواد در ادرار و تشکیل بلورها به وجود می‌آید. این بلورها ممکن است به تدریج بزرگ شوند و در کلیه باقی بمانند یا وارد مسیر عبور ادرار شوند.
دستگاه ادراری شامل کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه و مجرای ادرار است. کلیه‌ها ادرار را تولید می‌کنند، حالب‌ها آن را به مثانه می رسانند و ادرار از طریق مجرای ادرار از بدن خارج می‌شود. سنگ می‌تواند در هر یک از این قسمت‌ها تشکیل شود یا از کلیه به بخش دیگری حرکت کند.
سنگ‌های ادراری از نظر ترکیب شیمیایی متفاوت اند. شایع‌ترین انواع آن‌ها شامل سنگ‌های کلسیمی، سنگ‌های اسیداوریکی، سنگ‌های عفونی و سنگ‌های سیستینی است. شناخت نوع سنگ، به ویژه در افرادی که چند بار دچار سنگ کلیه شده‌اند، در انتخاب راهکارهای پیشگیری اهمیت دارد.
علائم سنگ کلیه و مجاری ادراری چیست؟
علائم سنگ کلیه به اندازه، محل و میزان انسداد مسیر ادرار بستگی دارد. برخی سنگ‌های کوچک هیچ علامتی ایجاد نمی‌کنند و به طور اتفاقی در سونوگرافی یا تصویربرداری تشخیص داده می‌شوند. در مقابل، حرکت سنگ در حالب می‌تواند درد شدیدی ایجاد کند.
مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:
- درد پهلو و پشت : درد ممکن است در یک سمت بدن، زیر دنده‌ها یا در ناحیه کمر احساس شود.
- درد منتشرشونده به شکم و کشاله ران : با حرکت سنگ در حالب، محل درد ممکن است تغییر کند.
- درد موجی و متناوب : درد گاهی شدید تر و گاهی خفیف تر می‌شود.
- وجود خون در ادرار: ادرار ممکن است صورتی، قرمز یا قهوه‌ای شود؛ گاهی خون فقط در آزمایش مشخص می‌شود.
- سوزش یا تکرر ادرار: به خصوص زمانی که سنگ به قسمت‌های پایینی دستگاه ادراری نزدیک شده باشد.
- تهوع و استفراغ : درد شدید می‌تواند با این علائم همراه شود.
- کدر شدن یا تغییر بوی ادرار: این نشانه ممکن است با عفونت ادراری نیز ارتباط داشته باشد.
تب و لرز همراه با درد پهلو، ناتوانی در دفع ادرار یا کاهش شدید حجم آن، به ویژه در فردی که احتمال سنگ کلیه دارد، از علائم هشدار هستند. انسداد همراه با عفونت می‌تواند خطرناک باشد و به ارزیابی و درمان فوری نیاز دارد. در چنین شرایطی، نباید برای گرفتن نوبت سنگ‌شکن منتظر ماند.
علت ایجاد سنگ کلیه چیست؟
سنگ کلیه معمولاً زمانی تشکیل می‌شود که غلظت مواد سنگ ساز در ادرار افزایش یابد یا میزان مواد بازدارنده از تشکیل بلور کاهش پیدا کند. عوامل مختلفی در این فرایند نقش دارند:
- کم نوشیدن مایعات: کم‌آبی باعث غلیظ شدن ادرار می‌شود و احتمال تشکیل سنگ را افزایش می‌دهد.
- مصرف زیاد نمک: دریافت بالای سدیم می‌تواند دفع کلسیم از ادرار را افزایش دهد.
- الگوی غذایی نامناسب : مصرف زیاد برخی مواد غذایی، بسته به نوع سنگ و شرایط فرد، می‌تواند در تشکیل سنگ نقش داشته باشد.
- سابقه خانوادگی یا شخصی: افرادی که قبلاً سنگ کلیه داشته اند، ممکن است دوباره دچار آن شوند.
- برخی بیماری‌ها و داروها: بعضی اختلالات متابولیک، بیماری‌های گوارشی و داروها احتمال تشکیل سنگ را افزایش می‌دهند.
- عوامل محیطی و شغلی: گرمای زیاد، تعریق فراوان و جایگزین نکردن مایعات از عوامل مؤثر هستند.
وجود هر یک از این عوامل به معنای ابتلای قطعی به سنگ کلیه نیست. همچنین توصیه‌های غذایی باید با توجه به نوع سنگ و وضعیت سلامت فرد تنظیم شوند.
سنگ کلیه چگونه تشخیص داده می‌شود؟
برای انتخاب روش مناسب درمان، پزشک ابتدا شرح حال بیمار، نوع درد، سابقه سنگ کلیه، داروهای مصرفی و علائم احتمالی عفونت را بررسی می‌کند. سپس با توجه به شرایط بیمار ممکن است آزمایش یا تصویربرداری درخواست شود.
آزمایش ادرار: برای بررسی خون، نشانه‌های عفونت و بعضی مواد موجود در ادرار استفاده می‌شود.
آزمایش خون : ممکن است برای ارزیابی عملکرد کلیه، وضعیت الکترولیت‌ها و سایر شاخص‌های مرتبط انجام شود.
سونوگرافی: می‌تواند وجود بسیاری از سنگ‌ها و نشانه‌های انسداد دستگاه ادراری را نشان دهد و از روش‌های تصویربرداری بدون اشعه است.
سی‌تی‌اسکن : در موارد لازم، به ویژه زمانی که تشخیص یا محل دقیق سنگ مشخص نیست، ممکن است برای تعیین اندازه، محل و میزان انسداد درخواست شود.
همه بیماران به تمام این بررسی‌ها نیاز ندارند. پزشک با توجه به سن، علائم، بارداری احتمالی، سابقه بیماری و شرایط بالینی، روش مناسب را انتخاب می‌کند.
روش‌های درمان سنگ کلیه و مجاری ادراری
درمان سنگ کلیه برای همه افراد یکسان نیست. برخی سنگ‌های کوچک با مراقبت و پیگیری دفع می‌شوند، اما سنگ‌های بزرگ تر یا سنگ‌هایی که باعث انسداد، عفونت یا درد کنترل نشده شده‌اند، ممکن است به مداخله نیاز داشته باشند. طبق راهنمای انجمن اورولوژی اروپا، اندازه و محل سنگ و ویژگی‌های آن از عوامل مهم در انتخاب درمان هستند.
۱. درمان دارویی و دفع خود به خودی سنگ
در بعضی بیماران، پزشک می‌تواند با کنترل درد، توصیه‌های مناسب درباره مایعات و در موارد منتخب داروهای کمک کننده به دفع، امکان دفع خود به خودی سنگ را فراهم کند. همه سنگ‌ها با دارو دفع نمی‌شوند و داروهای حل .کننده نیز فقط برای انواع مشخصی از سنگ، مانند برخی سنگ‌های اسیداوریکی، کاربرد دارند
بیمار نباید بدون بررسی پزشکی، مصرف دارو یا افزایش شدید مایعات را جایگزین ارزیابی انسداد و عفونت کند.
۲. سنگ شکنی برون اندامی کلیه (ESWL)
سنگ شکنی برون اندامی با امواج شوک، روشی است که در آن امواج از بیرون بدن به سمت سنگ هدایت می‌شوند تا آن را به قطعات کوچک تر تبدیل کنند. این قطعات سپس ممکن است طی روزها یا هفته‌های بعد همراه ادرار دفع شوند
در این روش، معمولاً نیازی به ایجاد برش جراحی برای دسترسی به سنگ نیست. بااین حال، مناسب بودن سنگ شکنی به شرایط بیمار بستگی دارد و برای همه سنگ‌ها بهترین انتخاب نیست.
عوامل مؤثر بر نتیجه سنگ‌شکنی عبارت‌اند از:
- اندازه و محل سنگ؛
- سختی و ترکیب سنگ؛
- فاصله سنگ از سطح پوست و ویژگی‌های بدنی بیمار؛
- وجود انسداد یا عفونت؛
- وضعیت کلیه و شرایط عمومی بیمار.
برخی بیماران به بیش از یک جلسه درمان یا روش دیگری برای خارج کردن سنگ نیاز دارند. سنگ‌های بزرگ، بعضی سنگ‌های واقع در قسمت پایینی کلیه یا سنگ‌های بسیار سخت ممکن است با روش‌های جایگزین بهتر درمان شوند.
۳. یورتروسکوپی و سایر روش‌های جراحی
در یورتروسکوپی، پزشک وسیله باریک و مخصوصی را از مسیر طبیعی ادرار وارد می‌کند تا سنگ را مشاهده و در صورت لزوم خارج یا خرد کند. این روش در برخی سنگ‌های حالب یا کلیه کاربرد دارد.
برای سنگ‌های بزرگ کلیه، ممکن است از روش سنگ شکنی از راه پوست یا PCNL استفاده شود. در این روش از مسیر کوچکی در پوست به کلیه دسترسی پیدا می‌کنند و سنگ را خارج می‌سازند.
انتخاب بین سنگ شکنی برون اندامی، یورتروسکوپی و روش‌های دیگر باید پس از بررسی تصاویر و شرایط بیمار توسط متخصص اورولوژی انجام شود.
سنگ شکن کلیه در بیمارستان خیریه سوم شعبان تهران
مرکز سنگ شکن بیمارستان سوم شعبان، با بهره‌گیری از پیشرفته‌ترین تکنولوژی‌های مدرن و دستگاه‌های سنگ‌شکن بدون جراحی،راهکاری ایمن، سریع و کم‌درد برای درمان سنگ‌های کلیه و مجاری ادراری ارائه می‌دهد. این مرکز مجهز به بروز ترین دستگاه سنگ شکن دورنیر آلمان است و در طبقه اول ساختمان درمانگاه قرار دارد.
وجود دستگاه سنگ شکن به معنای مناسب بودن این روش برای همه بیماران نیست؛ ابتدا باید محل، اندازه و ویژگی‌های سنگ و شرایط فرد بررسی شود. اگر پزشک سنگ شکنی برون‌اندامی را مناسب بداند، می‌توان درباره شرایط انجام آن، آمادگی‌های لازم و هزینه با واحد مربوطه تماس گرفت.
برای آشنایی با خدمات سنگ شکن، اطلاعات تماس و دستورالعمل‌های مرتبط با درمان، به وبسایت سنگ شکن بیمارستان سوم شعبان مراجعه کنید.
قبل از سنگ شکنی چه کارهایی لازم است؟
آمادگی قبل از سنگ شکنی برای همه بیماران دقیقاً یکسان نیست. بهتر است دستورالعمل مرکز درمانی را پیش از مراجعه دریافت کنید و موارد زیر را با پزشک یا مسئول درمانگاه هماهنگ کنید:
- تصاویر و مدارک پزشکی: نتیجه سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن، آزمایش خون و ادرار و سوابق درمان قبلی را همراه داشته باشید.
- داروهای مصرفی : به ویژه داروهای رقیق کننده خون، داروهای قلبی و داروهای مربوط به بیماری‌های مزمن را به پزشک اطلاع دهید. هیچ دارویی را خود سرانه قطع نکنید.
- احتمال بارداری: در صورت بارداری یا احتمال آن، حتماً پیش از برنامه ریزی درمان اطلاع دهید.
- ناشتا بودن یا مصرف مایعات: درباره نیاز به ناشتا بودن یا محدودیت غذایی، دستور اختصاصی مرکز را رعایت کنید.
- عفونت ادراری: در صورت تب، لرز، سوزش ادرار یا علائم عفونت، موضوع را پیش از انجام سنگ شکنی مطرح کنید.
بعد از سنگ شکنی چه مراقبت‌هایی لازم است؟
پس از سنگ شکنی، ممکن است برای مدتی خون خفیف در ادرار، ناراحتی پهلو یا درد هنگام حرکت قطعات سنگ ایجاد شود. شدت و مدت این علائم در افراد مختلف متفاوت است.
مراقبت‌های بعد از درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- مصرف داروهای تجویزشده طبق دستور پزشک؛
- نوشیدن مایعات به میزان توصیه شده، در صورتی که محدودیت پزشکی نداشته باشید؛
- تحرک متناسب با شرایط عمومی و توصیه پزشک؛
- جمع‌آوری قطعات دفع شده در صورت درخواست پزشک برای بررسی نوع سنگ؛
- مراجعه برای تصویربرداری یا پیگیری در زمان تعیین شده.
اگر تب و لرز، درد شدید و کنترل نشده، استفراغ مداوم، ناتوانی در دفع ادرار یا خونریزی قابل توجه ایجاد شد، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود. همچنین ناپدید شدن درد لزوماً به معنای دفع کامل سنگ نیست؛ پیگیری درمان اهمیت دارد.
هزینه سنگ شکن کلیه چقدر است؟
هزینه سنگ شکن کلیه در تهران عدد ثابتی ندارد و نمی‌توان بدون بررسی شرایط بیمار، مبلغ دقیقی اعلام کرد. هزینه نهایی ممکن است به عوامل زیر وابسته باشد:
- تعداد و نوع جلسات درمان؛
- اندازه، محل و پیچیدگی سنگ؛
- هزینه ویزیت متخصص و بررسی‌های پیش از درمان؛
- نیاز به آزمایش، سونوگرافی یا سی‌تی اسکن؛
- داروها و مراقبت‌های پس از درمان؛
- پوشش بیمه پایه و تکمیلی؛
- نیاز به درمان تکمیلی در صورت دفع نشدن کامل سنگ.
برای اطلاع از هزینه سنگ شکن در بیمارستان سوم شعبان، بهتر است با درمانگاه سنگ شکن یا واحد مربوط به پذیرش و امور مالی تماس بگیرید و تعرفه روز و پوشش بیمه خود را استعلام کنید.
آیا سنگ شکن کلیه با بیمه انجام می‌شود؟
پوشش بیمه به نوع بیمه پایه یا تکمیلی، قرارداد فعال مرکز درمانی، نوع خدمت و شرایط بیمه نامه بستگی دارد. صرف داشتن بیمه به معنای پوشش کامل هزینه نیست.
پیش از مراجعه، نام شرکت بیمه، نوع بیمه نامه و شرایط پرداخت را با بیمارستان بررسی کنید. اگر بیمه تکمیلی دارید، درباره نیاز به معرفی‌نامه، تأیید قبلی یا مدارک خاص نیز سؤال کنید. اطلاعات قراردادهای بیمه ممکن است تغییر کند؛ بنابراین استعلام مستقیم از بیمارستان مطمئن تر است.
برای درمان سنگ کلیه به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
متخصص اورولوژی در تشخیص و درمان سنگ‌های کلیه، حالب و سایر بخش‌های دستگاه ادراری نقش اصلی دارد. پزشک با بررسی تصاویر و وضعیت بیمار مشخص می‌کند که پیگیری و درمان دارویی کافی است یا سنگ شکنی و مداخله دیگری ضرورت دارد.
اگر درد شدید دارید یا احتمال انسداد همراه با عفونت مطرح است، مراجعه فوری به اورژانس بر گرفتن نوبت معمولی اولویت دارد.
چگونه از درمانگاه سنگ شکن بیمارستان سوم شعبان اطلاعات بگیریم؟
برای پیگیری خدمات سنگ شکن بیمارستان خیریه سوم شعبان تهران، می‌توانید با شماره‌های اعلام شده در وبسایت بیمارستان تماس بگیرید:
- تلفن بیمارستان: 19-33129111-021
- داخلی درمانگاه سنگ شکن : ۱۸۵
- محل درمانگاه : طبقه اول ساختمان درمانگاه
- نشانی : تهران، میدان قیام، پل ری، خیابان شهید رضوی، بیمارستان خیریه سوم شعبان
- وبسایت : https://3shaban.com
پیش از مراجعه، درباره زمان پذیرش، مدارک لازم، آمادگی قبل از سنگ شکنی، هزینه و پوشش بیمه سؤال کنید. بهتر است نتیجه تصویربرداری و فهرست داروهای مصرفی را نیز در اختیار داشته باشید.
چگونه از تشکیل مجدد سنگ کلیه پیشگیری کنیم؟
افرادی که یک بار سنگ کلیه داشته اند، ممکن است در آینده دوباره دچار آن شوند. پیشگیری مؤثر به نوع سنگ و عوامل زمینه ای بستگی دارد.
آب کافی بنوشید : در بسیاری از افراد، افزایش دریافت مایعات و رقیق نگه داشتن ادرار به پیشگیری کمک می‌کند؛ البته در بیماری‌های قلبی یا کلیوی ممکن است محدودیت مایعات لازم باشد.
نمک را کاهش دهید : مصرف زیاد نمک می‌تواند خطر تشکیل برخی سنگ‌ها را افزایش دهد.
رژیم غذایی متعادل داشته باشید: محدود کردن بی دلیل کلسیم غذایی توصیه عمومی مناسبی نیست. مقدار کلسیم، پروتئین حیوانی و غذاهای حاوی اگزالات باید با توجه به نوع سنگ تنظیم شود.
از مصرف خودسرانه مکمل‌ها پرهیز کنید : مکمل‌ها و داروهای پیشگیری باید بر اساس نیاز واقعی و نظر پزشک مصرف شوند.
پیگیری را جدی بگیرید : در سنگ‌های عود کننده ممکن است بررسی ترکیب سنگ، آزمایش‌های متابولیک و برنامه پیشگیری اختصاصی لازم باشد.
سؤالات متداول درباره سنگ کلیه و مجاری ادراری
۱ . آیا همه سنگ‌های کلیه به سنگ شکن نیاز دارند؟
خیر. برخی سنگ‌های کوچک با پایش و درمان مناسب دفع می‌شوند. سنگ‌های بزرگ‌تر یا سنگ‌های همراه با انسداد، عفونت یا درد قابل توجه ممکن است به مداخله نیاز داشته باشند.
۲ . آیا سنگ شکنی کلیه درد دارد؟
احساس ناراحتی در حین درمان ممکن است رخ دهد. میزان درد به شرایط بیمار و روش انجام درمان بستگی دارد و تیم درمان درباره کنترل درد تصمیم می‌گیرد.
۳. بعد از سنگ شکنی، سنگ‌ها چه زمانی دفع می‌شوند؟
زمان دفع به اندازه و محل قطعات و شرایط دستگاه ادراری بستگی دارد. دفع ممکن است طی چند روز یا مدت بیشتری طول بکشد و گاهی به درمان تکمیلی نیاز است.
۴. آیا سنگ شکنی برای سنگ حالب هم کاربرد دارد؟
در برخی موارد بله؛ اما انتخاب روش به محل و اندازه سنگ و شرایط بیمار بستگی دارد. یورتروسکوپی نیز یکی از روش‌های درمان سنگ حالب است.
۵ . آیا پس از یک بار سنگ شکنی احتمال عود وجود دارد؟
بله. سنگ شکنی سنگ موجود را هدف قرار می‌دهد، اما لزوماً عوامل تشکیل سنگ را برطرف نمی‌کند. اصلاح عوامل خطر و پیگیری می‌تواند به کاهش احتمال عود کمک کند.
۶ . آیا نوشیدن آب زیاد سنگ را از بین می‌برد؟
آب کافی به پیشگیری و در برخی موارد به دفع سنگ‌های کوچک کمک می‌کند، اما همه سنگ‌ها با نوشیدن آب دفع نمی‌شوند و آب به تنهایی جایگزین درمان انسداد یا عفونت نیست.
۷. هزینه سنگ‌شکن کلیه با بیمه چقدر است؟
مبلغ پرداختی به تعرفه روز، نوع بیمه، قرارداد مرکز درمانی و خدمات مورد نیاز بستگی دارد. برای اطلاع دقیق باید از بیمارستان و شرکت بیمه استعلام بگیرید.
۸ . برای سنگ شکن کلیه در بیمارستان سوم شعبان چگونه تماس بگیریم؟
می‌توانید با شماره (19-33129111 -021) تماس بگیرید و برای ارتباط با درمانگاه سنگ شکن، داخلی ۱۸۵ را شماره گیری کنید
جمع‌بندی
سنگ کلیه و مجاری ادراری ممکن است با درد پهلو، خون در ادرار، سوزش ادرار یا حتی بدون علامت مشخص ظاهر شود. تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا همه سنگ‌ها به یک روش درمان نمی‌شوند. سنگ شکنی برون اندامی یکی از گزینه‌های درمانی است که برای سنگ‌های مناسب می‌تواند بدون برش جراحی، سنگ را به قطعات کوچک تر تبدیل کند.
بیمارستان خیریه سوم شعبان تهران دارای درمانگاه سنگ شکن مجهز به بروز ترین دستگاه دورنیر آلمان است. برای اطلاع از مناسب بودن این روش، شرایط مراجعه، هزینه و پوشش بیمه، می‌توانید با درمانگاه این بیمارستان تماس بگیرید و پس از ارزیابی پزشکی، درباره گزینه‌های درمانی تصمیم بگیرید.
توجه: تب و لرز همراه با درد پهلو، قطع ادرار یا درد شدید و کنترل نشده نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است؛ در چنین شرایطی مراجعه اورژانسی را به تأخیر نیندازید.